VR of Virtual Reality is een verzamelnaam voor computerprogramma's die levensechte objecten en gebeurtenissen nabootsen. Hierdoor kun je activiteiten oefenen die in echte leven te duur, te gevaarlijk of niet mogelijk zijn. Er zijn dan ook heel wat wetenschappelijke artikels en systematische reviews verschenen over VR en haar mogelijke toepassingen.

Wij doken in de Cochrane bibliotheek en haalden een viertal reviews boven over VR binnen revalidatie en VR om gezondheidswerkers te trainen.

Revalidatie

Bij revalidatie heeft het gebruik van VR verschillende voordelen. Een virtuele omgeving is volledig controleerbaar door zorgverleners. Je kunt de moeilijkheid en de intensiteit van oefeningen met VR aanpassen aan wat de patiënt kan. Daarnaast bieden VR‐programma’s motiverende functies, zoals spelletjes of het behalen van badges, met als doel dat patiënten meer of langer oefenen. 

Revalidatie na een beroerte

Veel mensen ondervinden na een beroerte moeilijkheden om te bewegen, te denken en te voelen. Dat zorgt vaak voor problemen met alledaagse activiteiten zoals schrijven, wandelen en autorijden. We vergeleken de effecten van VR met een andere behandeling of geen behandeling op herstel na een beroerte. We keken hierbij naar hoe goed mensen hun armen konden gebruiken maar ook naar andere resultaten zoals wandelsnelheid, cognitieve functie (denkvermogen), autonomie en kwaliteit van leven na een beroerte.

Deze review vond dat VR-behandelingen mogelijk iets doeltreffender zijn dan andere behandelingen om de arm beter te kunnen gebruiken en om activiteiten te kunnen uitvoeren. VR is mogelijk beter dan andere behandelingen om het evenwicht lichtjes te verbeteren. Een zeer klein aantal mensen maakte melding van ongewenste effecten zoals pijn, hoofdpijn, zwak gevoel of duizeligheid.

Revalidatie voor mensen met multiple sclerose

VR wordt ook gebruikt binnen de revalidatie voor mensen met multiple sclerose. De meeste VR‐behandelingen in de studies waren bedoeld om het evenwicht en wandelen/lopen te verbeteren. De deelnemers in deze studies waren vooral mensen met een relatief lichte lichamelijke beperking.

VR is waarschijnlijk beter dan een gewone behandeling om de controle over evenwicht en houding te verbeteren, maar niet voor het gebruik van de benen en het wandelen/lopen. Er is mogelijk ook een beter gebruik van de armen. Maar we weten niet zeker of de deelname aan het dagelijks leven, de kwaliteit van leven en globale motoriek ook verbeteren en of mensen neveneffecten ervaren.

Exergames voor dementie en milde cognitieve stoornissen

Dementie en milde cognitieve stoornissen zijn belangrijke oorzaken van invaliditeit en afhankelijkheid bij ouderen. Exergaming, videospellen waarbij lichaamsbeweging centraal staat, is hierbij een mogelijke therapeutische aanpak.

Exergaming kan mensen met dementie en milde cognitieve stoornissen helpen om denkvaardigheden zoals leren en onthouden te verbeteren. Dit was echter vooral als werd vergeleken met behandelingen met weinig lichamelijke activiteit, maar niet als werd vergeleken met andere actieve behandelingen. Er is momenteel geen bewijs dat exergaming helpt om beter te wandelen, het evenwicht te bewaren of dagelijkse taken uit te voeren, zoals rekeningen betalen of boodschappen doen.

Om zorgprofessionals op te leiden

VR‐simulatietraining in de opleiding voor maag-darm endoscopie

De opleiding voor een maag-darm kijkonderzoek ( endoscopie) is van oudsher gebaseerd op een leerlingmodel, waarbij beginners oefenen op echte patiënten onder toezicht van ervaren endoscopisten. Voor de veiligheid van de patiënt, is VR- simulatietraining ontwikkeld, een manier om endoscopisten in opleiding in een risicovrije omgeving te laten oefenen.

We wilden vaststellen of VR-simulatietraining een aanvulling kan vormen op en/of een vervanging kan zijn voor endoscopisten in opleiding met beperkte of geen ervaring in kijkonderzoeken in maag en darmen.

VR-simulatietraining, in vergelijking met geen training, kan endoscopisten in opleiding helpen om beter zelfstandig het bovenste en onderste deel van het maag‐darmkanaal te onderzoeken. We vonden geen overtuigend bewijs dat VR‐training beter is dan training met echte patiënten voor endoscopisten in opleiding.

Tot slot

We bespraken vier reviews over VR. Hoewel er veel onderzoek is gedaan is het aantal studies dat eenzelfde onderzoeksvraag onderzoekt eerder beperkt, met kleine behandelgroepen. Ook waren er weinig studies over een volledig immersieve of onderdompelende VR. Al met al zijn we nog niet zeker dat VR binnen de revalidatie of om gezondheidsprofessionals op te leiden een meerwaarde heeft.